Bài giảng Ngữ văn 12 tuần 22 Bài giảng điện tử Ngữ văn 12 Bài giảng lớp 12 môn Ngữ văn Bài giảng điện tử lớp 12 Rừng xà nu Tác giả Nguyên Ngọc


Bạn đang xem: Bài giảng rừng xà nu

*
ppt

Bài giảng Bước phát triển của cuộc kháng chiến chống Pháp - Sử 12 - GV.Ng.T.Duy


*
ppt

Bài giảng Tiếng Anh 12 unit 8: Life in the future


*
pdf

Hình tượng Rừng Xànu - Biểu tượng của sự bất diệt




Xem thêm: Văn 9 Bài Các Phương Châm Hội Thoại, Các Phương Châm Hội Thoại

Nội dung

BÀI GIẢNG NGỮ VĂN LỚP 12RỪNG XÀ NU(Nguyễn trung Thành ) I/ Tìm hiểu chung : 1/ Về nhà văn Nguyễn Trung Thành ( 1932 ): - Là nhà văn quân đội. - Trong hai cuộc kháng chiến chống Phápvà chống Mỹ ông họat động chủ yếu ởchiến trường Tây Nguyên và Liên khu V.  ông am hiểu và gắn bó như máu thịt vớimảnh đất - con người và cuộc sống củamiền đất này. - Sáng tác của Nguyễn Trung Thànhmang đậm khuynh hướng sử thi : phảnánh những vấn đề trọng đại của vận mệnhdân tộc và đất nước; xây dựng những nhânvật anh hùng tiêu biểu cho CNAHCM ViệtNam. -Tác phẩm tiêu biểu ( sgk ). 2/ Xuấtxứ vàhòancảnhra đờicủa“ Rừngxà nu”.-Truyện ngắn “Rừng xà nu” được in trongtập truyện ngắn “ Trên quê hương nhữnganh hùng Điện Ngọc” .-Tác phẩm được viết vào năm 1965. Đây làthời điểm Mỹ đổ quân tham chiến ở miềnNam. Cuộc kháng chiến chống Mỹ ở MiềnNam ở vào hồi quyết liệt : giăc Mỹ điêncuồng đánh phá Cách mạng miền Nam . -Trước sự hủy diệt tàn bạo của kẻ thù, tinhthần đấu tranh cách mạng của nhân dân(từ miền ngược đến miền xuôi) càng kiêncường và bất khuất . 3/ Cốt truyện của tác phẩm:Truyện kể về Tnú-người làng Xôman, thuộc dân tộc Strá ở TâyNguyên:Tnú mồ côi cha mẹ, lớn lên trongtình yêu thương của buôn làng.Từ nhỏ, Tnú đã cùng Mai( con gái cụ Mết) tham gia làm liên lạccho Cách mạng. Bị giặc bắt, tra tấn dã man, Tnú không khai,anhvượt ngục trở về cùng cụ Mết và thanh niên trong làng chuẩn bịvũ khí đánh giặc.Giặc càn quét, khủng bố bắt vợ con anh đánh đập đểhòng bắt anh.Tận mắt chứng kiến cảnh vợ con đau đớn trước những làn mưa roicủa kẻ thù, anh đã xông ra giữa vòng vây của giặc để cứu mẹ conMai. Nhưng không cứu được: vợ con anh chết; anh bị giặt bắt vàđốt 10 đầu ngón tay.Anh được dân làng cứu, sau đó anh tham gialực lượng quân giải phóng.Ba năm sau, anh được đơn vị cho nghỉ phép 1 đêm về thăm làng.Trong đêm đó, cụ Mết triệu tập cả bản để kể chuyện về Tnúchuyện về buôn làng cho cả làng cùng nghe.Sáng hôm sau, cụ Mết, Dít và bé Heng lại tiễn Tnú lên đường. 4/ChủđềThông qua câu chuyện về cuộc đờiTnú, truyện ngắn ca ngợi sức sốngvà tinh thần đấu tranh quật cườngcủa dân làng Xô-man ( nói riêng) vàcác dân tộc Tây Nguyên trong cuộckháng chiến chống Mỹ. II/ Phân tích1/ Hình tượng cây xà nu – rừng xà nu trong tácphẩm:*. Đặc điểm sinh thái :-Là loại cây thân gỗ, họ thông, mọc thành rừng ởTây Nguyên.- Cây xà nu mọc thẳng, tán lá vươn cao, thân cây vạmvỡ, có sức sống mãnh liệt.“…lọai cây hùng vĩ và cao thượng, man dại và trongsạch, mỗi cây cao vút, vạm vỡ, ứa nhựa, tán lá vừathanh nhã vừa rắn rỏi”(Nguyên Ngọc –về một truyện ngắn – Rừng xà nu)  Rừng xà nu ở Tây Nguyên * Theo em , có mấy cách phân tích ý nghĩa biểu tượngcủa cây xà nu, rừng xà nu trong tác phẩm? * Có thể tìm hiểu ý nghĩa biểu tượng củacây xà nu , rừng xà nu theo hai cách : - Phân tích theo sự xuất hiện của cây xànu theo bố cục của tác phẩm. - Phân tích theo mối quan hệ chiếu ứnggiữa cây và người. => Thấy được dụng ý của nhà văn khi đặttên cho tác phẩm là “Rừng xà nu”. b.Ý nghĩa cụ thể và giá trị tượng trưng của hình ảnhcây xà nu-rừng xà nu :* Cách 1:- Ở phần đầu tác phẩm : + Cả rừng xà nu bị tàn phá bởi đạn đại bác của kẻthù. + “Đạn đại bác không giết nổi chúng”, chúng vượtlên rất nhanh…+ “rừng xà nu ưỡn tấm ngực lớn …ra che chở cholàng”.=> Cây xà nu được miêu tả vừa chiếu ứng với nỗi đauthương dân làng Xô-man, lại vừa hiện lên vẻ đẹphùng vĩ –che chở, bảo vệ cho cuộc sống của người dânTây Nguyên trước sự tàn bạo của Mỹ Diệm . Ở phần thân truyện :Rừng xà nu từ biểu tượng cây- người, mở rộng thànhbiểu tượng đời sống : Xà nu có mặt trong đời sống hàngngày, trong lịch sử ngàn đời của dân làng Xô-man :+ Lửa xà nu cháy trong mỗi bếp, cháy trong đống lửa ởnhà ưng.+Khói xà nu quét đen tấm bảng cho anh quyết dạy Tnúvà Mai học chữ.+Gốc cây xà nu cạnh con nuớc lớn là nơi bắt đầu chotình yêu sâu đậm tha thiết của Mai và Tnú.+Aùnh đuốc xà nu đêm đêm soi sáng cho dân làng màigiáo mác chuẩn bị đồng khởi.+ Dầu xà nu, giặc dùng đốt 10 đầu ngón tay Tnú…=> Hình ảnh cây xà nu luôn gắn bó với niềm vui, nỗiđau –giao hòa chiếu ứng với cuộc sống của người dânTây Nguyên.- - Ở đọan kết :+ … “vô số những cây con mọclên”.+… “những cây mới nhú khỏi mặtđất, nhọn hoắt như những mũi lê”.+… “Đến hút tầm mắt…nhữngrừng xà nu nối tiếp đến chân trời”. hình ảnh được láy lạinhưng lại có sự phát triển về ýnghĩa biểu tượng trọn vẹn chonỗi đau, phẩm chất sức mạnhcủa dân làng Xô-man, gợi ýnghĩa nhan đề tác phẩm :Rừng xà nu. * Cách 2:a/ Cây Xà Nu gắn bó với cuộc sống con người Tây Nguyên :Cây Xà Nu cóý nghĩa nhưthế nào đốivới cuộc sốngcon người TâyNguyên ?Là loại cây đặc thù tiêu biểu chomiền đất Tây Nguyên , tạo bốicảnh hùng vĩ và hoang dãNgười TN gắn bó mật thiết với câyXà Nu :sinh ra dưới tán Xà Nu ,lớn lên , lam làm , sinh hoạt bêncây Xà Nu , yêu đương hẹn hò ởdưới gốc Xà Nu và chết thì yênnghĩ dưới những cánh rừng Xà Nubạt ngàn …..Cây Xà Nu gần gũi với đời sống của người dân Xô Man , làchứng nhân của những sự kiện quan trọng xảy ra với họ trongcuộc kháng chiến … b/ Cây Xà Nu tượng trưng cho phẩm chất và số phận con người TN :* To lớn vững chãi thẳngthắn , sinh sôi nảy nởkhoẻ ,cành lá xum xuêbất chấp giá rét giôngbão …..Tả thực + nhân hoá , tượngtrưng cho những phẩm chấtcao đẹp của dân làng XôMan : kiên cưòng bất khuất…* Có những cây bịthưong…nhựa ứa rathơm ngào ngạt …vếtthương chóng lành..vượtlên rất nhanh..* Cạnh cây Xà Nu mớingã gục đã có 4 , 5 câycon khác mọc lên , ngọnxanh rờn , hình nhọnmũi tên lao thẳng lênbầu trời…Tượng trưng cho sứcchịu đựng và sức sốngmãnh liệt của nhân dânTây nguyênTượng trưng cho các thế hệngười dân Tây Nguyên nốitiếp nhau đánh giặc giữ làng..( Mai chết có Dít ..Anh Quyếthi sinh có Tnú thay thế ) “ Rừng Xà Nu ưỡn tấm ngựclớn của mình ra che chở chodân làng”Rừng Xà Nu tiêu biểucho sức sống bất diệt vàtinh thần đấu tranhkiên cường bất khuấtcủa người dân TâyNguyênCây Xà Nu + rừng Xà Nu gắnbó với con người từ bao đờinay , cùng với con người đánhgiặc giữ làngMiêu tả cây Xà Nu trong sự :so sánh đối chiếu , nhân hoá ,ẩn dụ , tượng trưng..Hình ảnh cây Xà Nu nổi bật xuyên suốt tác phẩm làmột biểu tượng nghệ thuật đẹp , giàu giá trị thẩm mỹ ,góp phần làm nổi bật chủ đề và tạo không khí TâyNguyên , chất TN độc đáo…  Hay có thể nói :Hình ảnh rừng xà nu như một dàn nhạcđệm cùng tấu lên bản trường ca đauthương mà anh dũng của một TâyNguyên bất khuất – kiên cường. 2/ Cuộc sống đau thương và tinh thần quậtkhởi của dân làng Xôman trong cuộc khángchiến chống Mỹ:a. Cuộc sống đau thương và tinh thần quật khởi của cảbuôn làng Xô man :+ Cả buôn làng bị giặc tàn sát, giết hại dã man.+ Kẻ thù càng tàn sát, nhân dân càng sôi sục căm thùđứng lên đánh giặc.b. Các nhân vật tiêu biểu : - Cụ Mết.-Tnú – Mai . - Dít.- Bé Heng. a/ Nhân vật cụ Mết :- Già làng có uy tín vàđược kính trọng- Cụ già 60 tuổi : mắtsáng , râu dài tới ngực ,bàn tay nặng trịch nhưkềm sắt, ngực căng ,tiếng nói ồ ồ dội vang ..=> Ở cụ toát ra nét đẹpquắc thước , cứng cõi ,lẫm liệt , mạnh mẽ.. - Là người cổ động tổ chức , điều hành phong trào đấu tranh- Trầm tỉnh , sáng suốt , dày dạn kinh nghiệm : hiểu rằng đánh Mỹlà phải đánh lâu dàiNhân vật gạch nối giữa quá khứ và hiện tại , là điểm tựa vữngchắc cho thế hệ trẻ trong kháng chiến chống MỹSơ kết : Nhân vật được xây dựngbằng bút pháp sử thi và cảm hứnglãng mạn , cụ Mết tượng trưng cholịch sử , cho truyền thống hiên ngangbất khuất , cho sức sống bền bỉ củadân làng Xô Man b/ Nhân vật Tnú :- Tnú mồ côi cha mẹ từ nhỏ , được chăm sóc nuôidưỡng bởi bàn tay dân làng Xô Man “ Đời nó khổ ,nhưng bụng dạ nó sạch như nước suối làng ta ”- Tính cách : gan góc , táo bạo , dũng cảm ( từ nhỏ đãtiếp tế liên lạc , bảo vệ cán bộ )- Dũng cảm trung thành với cách mạng- Giàu tình thương đối với mọi người : với vợ con ,với dân làng , với quê hương…( chi tiết nghe tiếngchày rộn rã , ngụm nước suối ngọt lành)- Có tính kỉ luật cao ( về phép và trả phép đúng hạn ) Nhân vật Tnúđược xây dựngqua hình ảnhđôi bàn taykhi còn lành lặn học chữ vụng về , đậpđá vào đầu tự trừng phạt vì học chậm…Khi bị bắt bị tra hỏi đặt tay lên bụngmình “ cộng sản ở đây này …”Khi bị tra tấn giặc tẩm dầu Xànu vàđốt 10 đầu ngón tay nghiến răng chịuđựng..Chứng tích tội ác của kẻ thù mà Tnú mang theosuốt đời..ngọn lửa của lòng căm hận , châm bùngngọn lửa đồng khởi.Anh là cây Xà Nu đã trưởng thành , là thế hệ nối tiếp chaanh , là lực lượng nòng cốt của cuộc chiến đấu hôm nay . Conngười có cuộc đời và số phận bi tráng , là hình ảnh con ngườiTN bất khuất . c/ Nhân vật Dít :- Cô gái trẻ giàu nghị lực , là hiện thân và sự tiếp nối của Mai- Gan lì từ nhỏ : từ bé đã tiếp tế liên lạc bị bắt bị đạn bắn quanh ngườivẫn không sợ- Có bản lĩnh vững vàng và trưởng thành mau lẹ : thay đổi từ hình dạng ,lời nói , đến việc làmNhân vật Dít đặcbiệt được xâydựng qua hìnhảnh đôi mắtKhi bị khủng khoảng tâm lý đôi mắtmở to trừng trừng nhìn bọn línhĐôi mắt ráo hoảnh - lầm lì khôngnói gì (trước cái chết bi thảm củachị gái )Đôi mắt mở to bình thản nghiêmnghịCô hiện thân cho cây Xà Nu đã trưởng thành và trở thànhngười lãnh đạo nguyên tắc , bản lĩnh nhưng rất tình cảm vớimọi người d/ Nhân vật bé Heng :- Lớp măng non nối tiếp cha ông đánh giặc- Chú bé hồn nhiên tươi sáng , sống động- Hình ảnh chú bé “ súng đeo chéo ngang lưng ra vẻ ngườilính thực sự” rất có ý nghĩaTượng trưng cho cây Xà Nu con đầy sinh lực và nhựasống , hứa hẹn trở thành lực lượng kế tục trong cuộcchiến đấu dài lâu với kẻ thùSơ kết : Hình ảnh con người TN với đầy đủ các thế hệ, tiêu biểu cho cácphẩm chất, khí phách của một tập thể anh hùng , mỗi nhân vật để lạitrong lòng người đọc những ấn tượng sâu sắc… 3/ Thành công về nghệ thuật :- Cảm hứng sử thi hoành tráng : cách kể trang trọng truyền cho concháu những trang lịch sử của cộng đồng ..- Xây dựng được một số hình ảnh biểu tượng : cây Xà Nu , 10 ngón taythành mười ngọn đuốc…- Chất Tây Nguyên rất đậm nét : rừng Xà Nu vừa hùng vĩ vừa hoang dãcảnh sinh hoạt buôn làng ..III/ Chủ đề :Tinh thần đấu tranh , kiên cường bất khuất của tập thể dân làng Xô Manvà con đường tất yếu cầm vũ khí đứng lên , đồng khởi giải phóng quêhương