TTO - GS Hoàng Dương Tuấn (ĐH technology Sydney, Úc) vẫn gửi cho Tuổi Trẻ đôi dòng xúc cảm về phụ vương - GS Hoàng Tụy - nhân dịp 92 năm sinh nhật GS Hoàng Tụy (7-12).

Bạn đang xem: Tiểu sử, chân dung giáo sư hoàng tụy


*

Ảnh chụp GS Hoàng Tụy và mái ấm gia đình GS Hoàng Dương Tuấn tại Nagoya (Nhật Bản) năm 2002, lúc GS Hoàng Tụy sang trọng thăm cháu gái - Ảnh: GS Tuấn cung cấp


Tuổi Trẻ ra mắt lời trung tâm tình này để chúng ta cùng đọc hơn và thuộc nhớ về một fan đáng kính - GS Hoàng Tụy.


Những thành công trong công nghệ của ông là hiệu quả của cuộc ngôi trường chinh trong khoa học bởi tất cả công sức và sự đắm say trong sáng. Hãy sống hết mình với rất nhiều đam mê và thành công sẽ đến, dù nhiều lúc hoàn toàn có thể muộn màng.


"Ba người mẹ tôi bao gồm bốn bạn con, tôi là nhỏ thứ ba. Một trong những công trình nhằm đời của ông - kim chỉ nan quy hoạch lõm - được đưa ra đúng năm 1964 lúc tôi ra đời. Sau này, ông kể đó là giữa những thời gian trở ngại nhất của cuộc sống làm khoa học của ông, lúc ông "bị đấu lên bờ xuống ruộng" khiến cho có rất nhiều lúc rất nản. Tuy vậy nghị lực đã giúp ông tập trung làm khoa học. Cùng với ông, "cứ vùi đầu có tác dụng khoa học, bỏ ngoài tai phần đông chuyện khác, phớt lờ, quên bớt đi, rồi cuối cùng sẽ vượt qua đượckhó khăn".

Tôi và tía sống ở nhì nước không giống nhau từ lúc tôi thanh lịch Liên Xô du học năm 18 tuổi. Trong thời gian tháng tuổi học trò của tớ ở Hà Nội, nhà hết sức chật. Bao gồm hai phòng mà lại một chống toàn là sách của ông, khu vực ông thao tác làm việc từ sáng rất sớm cho đêm khôn xiết muộn. Tôi không thấy ai lao đụng trí óc giản dị, nên cù, tận tụy vì thế và làm được thường xuyên trong 70 năm liền! ngoài ra ông sinh ra để triển khai việc.

Ông không nhiều có thời gian để trông coi các con. Năm lớp 6 với lớp 7, mỗi lúc bị nhà trường bắt viết phiên bản kiểm điểm là lúc nào tôi cũng ráng viết một trang khía cạnh trước, dành riêng trang sau mang đến chữ cam kết phụ huynh, lựa cơ hội ông đang tập trung nhất thì chuyển mặt tiếp nối nhờ "Ba ký cho con cái này". Giao lưu bao gồm của ông với các con có lẽ ở những bữa ăn hằng ngày. Ông luôn nói "ăn để cơ mà sống, chứ chưa hẳn sống để cơ mà ăn" và đặc biệt là không phải sống bao lâu, mà cuộc sống có ý nghĩa sâu sắc như vắt nào, vướng lại được vật gì cho đời. Tôi vẫn nhớ ông nói tín đồ ta nhớ Newton, chứ mấy ai nhớ tên ông vua làm sao thời đó.



GS Hoàng Tụy nhận phần thưởng “Giáo dục” từ tay bà Nguyễn Thị Bình - nguyên phó chủ tịch nước CHXHCN VN, quản trị Quỹ văn hóa Phan Châu Trinh - năm 2011 - Ảnh: TT


Những mẩu chuyện về toán học tập của Ba luôn cuốn hút, làm cho tôi coi con phố làm toán là chuyện khá tự nhiên và thoải mái của đời mình. Ông nói về công ty toán học Galoa mất năm 19 tuổi nhưng đã để lại đến đời đại số Galoa hấp dẫn tới nấc là hồi đó, tôi vẫn coi Galoa là thần tượng và ước ao chỉ việc sống cho 18-19 tuổi nếu có tác dụng được dòng gì bao gồm ý nghĩa.

Có đông đảo lúc tôi mong mình sẽ phân tích loại toán học tập trừu tượng nào đó, vì đơn giản dễ dàng nghe thương hiệu nó thấy là lạ. Khi vào đại học, bố có khuyên tôi đọc mấy cuốn sách về tối ưu. Trường tôi thời gian đó không tồn tại ngành tối ưu, đề xuất tôi đành lựa chọn ngành "điều khiển buổi tối ưu", nghĩ về nó ngay gần với buổi tối ưu, nhưng lại rồi thực chất trọn vẹn khác là về phương trình vi phân.

Lần trước tiên tôi phân tích về về tối ưu là năm 1996, khi nhưng áp dụng các thuật toán tối ưu nhằm giải các bài toán điều khiển đang trở thành hướng đi chủ yếu trong định hướng điều khiển. Đó cũng chính là thời điểm lý thuyết điều khiển thoát khỏi sự thuyệt vọng do bị lạc hướng trước đó. Đó là lần đầu tiên tôi được học "lát giảm Tụy" mà lại ông tạo nên sự quãng thời gian tôi ra đời.

Người bạn rất tốt của tôi với là người hợp tác với tôi cho tận lúc này Pierre Apkarian (GS Viện Onera-Cert, Pháp) lúc này đã nói cùng với tôi: "Sao lại có kết quả hay và độc đáo được như vậy?" (ý nói tới "lát giảm Tụy"). Trường đoản cú đó, tôi bao gồm được thời cơ để làm việc với Ba, được học phương pháp suy nghĩ, tiếp cận các vấn đề mới. Một trải nghiệm hoàn hảo nhất ít ai bao gồm được.



Thời gian đó, Ba thân mật tới các bài toán buổi tối ưu nặng nề không lồi với cấu trúc đặc biệt. Những bài toán điều khiển cũng trực thuộc lớp đó. Thời kia đâu bao gồm liên lạc cùng với VN dễ dàng bằng email như bây giờ. Phương tiện đa phần để liên lạc với ông là fax những vụ việc quan tâm, rồi sau đó gọi điện thoại cảm ứng để trao đổi.

Điện thoại quốc tế khi đó cực kỳ đắt, tuy thế rất suôn sẻ là Trường đh Tổng vừa lòng Nagoya nơi tôi làm việc ở Nhật cho phép dùng thoải mái và dễ chịu nếu như bàn về công việc. Trong một thời gian khá dài, đa số ngày làm sao tôi cũng call điện mang đến ông. Các bài nghiên cứu chung cùng với ông đã đến tôi một tri thức về về tối ưu hóa và tạo bước ngoặt cho nhỏ đường nghiên cứu của mình.

Năm 1997, Pierre với tôi đã viết bài "Quy hoạch lõm trong lý thuyết điều khiển" đăng nghỉ ngơi số quan trọng đặc biệt của tạp chí buổi tối Ưu toàn cục (J. Of Global Optimization) kỷ niệm 70 năm sinh nhật ông. Theo ý tưởng của Ba, trong bài đó cửa hàng chúng tôi chỉ ra rằng phần lớn những câu hỏi khó trong lý thuyết điều khiển đều rất có thể quy về vấn đề quy hoạch lõm mà ông đã chỉ dẫn năm 1964, không dừng lại ở đó nữa chúng có cấu tạo đặc biệt và theo nguyên tắc có thể giải quyết được bằng những thuật toán giới thiệu trong cuốn sách của Konno (GS Đại học technology Tokyo) - Phan Thien Thach (anh rể tôi và con rể ông) - Hoang Tuy, xuất bạn dạng năm 1997.


*

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khuyến mãi hoa chúc mừng GS Hoàng Tụy nhân sinh nhật ông 90 tuổi năm 2017 - Ảnh: TTXVN


Sau đó, tôi cùng Pierre còn có rất nhiều bài báo khác về phương pháp giải những vấn đề khó trong điều khiển và tinh chỉnh dựa trên triết lý tối ưu đối chọi điệu mà ba đưa ra trong năm 1999-2002. Ít ai biết là có bài xích báo đăng làm việc IEEE Transactions on Wireless Communications, một trong những tạp chí bậc nhất thế giới về truyền thông media không dây, dùng hoàn toàn thuật toán buổi tối ưu đối kháng điệu của ông đã làm được giải bài báo hay duy nhất (best paper) của tạp chí đó năm 2009.

Năm 2002, ba sang thao tác với trường tôi cùng Viện Riken ở Nagoya (Nhật Bản), cũng nhằm thăm cháu (con gái tôi sinh thời điểm cuối năm 2001). Hình ảnh đáng nhớ nhất là đi đâu ông cũng mang loại máy vi tính SONY Vaio thông dụng ở toàn nước thời đặc điểm đó vừa lớn vừa nặng, khác hẳn với các loại Vaio gọn nhẹ thịnh hành ở Nhật. Ông có cái laptop quá nặng nề nhọc đó so cùng với cỡ fan tầm thước của ông đi mọi nơi.

Sau mấy chục năm, đồng nghiệp của tớ lúc này vẫn nhớ hình hình ảnh "choáng nhất" là một người bên trên 75 tuổi rồi mà lại lúc nào thì cũng miệt mài gõ LaTex (cách viết công thức toán trên sản phẩm tính) nhằm viết các bài báo khoa học. Rồi anh "choáng hẳn" trong khi thấy ông bảo anh chỉ đến ông giải pháp lập trình trên Matlab (ngôn ngữ thiết kế tính toán), để khi về VN ông hy vọng tự lập trình cho các thuật toán của mình.

Ông không bao giờ ngừng thao tác và xong học hỏi. Cơ hội đó ở tuổi 75 cơ mà ông nói thèm khát nghiên cứu của mình cũng hệt mấy chục năm ngoái đây. Ông muốn phát triển các thuật toán buổi tối ưu của ông để giải các bài toán của hình học fractal (hỗn loạn), sự việc mà theo ông sẽ khai quật được những nghiên cứu và phân tích của ông về lý thuyết hàm thực cách đó hơn 40 năm. Ông bảo tôi đọc những bài xích ông giới thiệu về hình học tập fractal.


*

Năm 2008, khi đã xung quanh 80, ông nói với tôi với anh rể là định lý sơn pô rất tiểu - cực lớn (topological minmax theorem) ông giới thiệu năm 1974 là trong số những viên ngọc sáng sủa của đời làm khoa học của ông, với ông bảo cửa hàng chúng tôi tìm cách cải tiến và phát triển và ứng dụng. Từ thời điểm cách đó không lâu, GS Baggio Ricceri tín đồ Ý nói với tôi rằng bài xích báo của ông trong nghành nghề dịch vụ này (viết năm 2008) là một kiệt tác.

Tôi tất cả nói với GS Ricceri là tôi có đọc kỹ bài bác báo đó và cảm nhận của tôi là vẻ đẹp mắt của toán học chắc hẳn chỉ mang lại vậy, bởi vì tôi không thấy có công dụng mạnh với cách minh chứng đẹp như vậy bao giờ. Nói một bí quyết nôm na là định lý đó giúp chúng ta đưa được nhiều bài toán buổi tối ưu phi tuyến rất nặng nề giải sang việc dễ giải. Trong triết lý điều khiển, fan ta call đó là quy trình S (S-procedure), được giới thiệu từ trong năm 60 của vậy kỷ trước. Nếu giải quyết và xử lý được quá trình đó thì giải theo luồng thông tin có sẵn bao vấn đề khó tuyệt nhất của định hướng điều khiển.

Để có bài xích báo đăng sinh sống tạp chí tối Ưu cục bộ năm 2012, chúng tôi đã sửa không bên dưới 50 lần trong thời hạn 2010-2011. Ông cố gắng thử bí quyết này, sửa biện pháp kia, có tác dụng một tín đồ trẻ rộng ông 37 tuổi như tôi cũng nên gồng mình bắt đầu theo kịp. Có những lúc tôi chưa kịp hấp thụ được phần đông thứ ông vừa chỉ dẫn thì ông vẫn đưa giải pháp mới.


Vâng, như bố đã nói trong hội nghị kỷ niệm 90 năm ngày sinh của ông năm 2017, những thành công xuất sắc trong công nghệ của ông là tác dụng của cuộc trường chinh vào khoa học bởi tất cả sức lực lao động và sự si mê trong sáng. Hãy sống không còn mình với rất nhiều đam mê và thành công xuất sắc sẽ đến, dù những lúc rất có thể muộn màng.

Nếu ai hỏi lúc nào thấy tự hào về ba mình nhất, chắc hẳn rằng đó là ở hội nghị kỷ niệm 80 năm ngày sinh của ông ở Rouen (Pháp), khi GS Kojima từ bỏ Đại học công nghệ Tokyo thuộc đồng nghiệp sẽ quỳ trước ông nhằm tri ân những góp sức của ông trong nghành nghề tối ưu. Nếu bạn từng sống sống Nhật thì sẽ hiểu ý nghĩa sâu sắc của hành vi đó là nỗ lực nào".

Xem thêm: Bộ Đề Thi Vào Lớp 10 Chuyên Toán Có Đáp Án Chi Tiết, Tuyển Tập Đề Thi Vào Lớp 10 Chuyên Toán


Video: Tiễn biệt gs Hoàng Tụy, tín đồ thầy vai trung phong sáng, lòng trong

TTO - sáng sủa 19-7, lễ viếng gs Hoàng Tụy bước đầu tại bên tang lễ quốc gia. Thủ tướng tá Nguyễn Xuân Phúc cùng Phó thủ tướng Vũ Đức Đam tới từ sớm đợi vào viếng.