Ao Bà Om là một trong danh khét tiếng thuộc khóm 3, phường 8, thành phố Trà Vinh, tỉnh giấc Trà Vinh. Ao gồm hình chữ nhật, rộng khoảng chừng 300m, dài khoảng tầm 500m (vì ngay sát với hình vuông nên còn gọi là Ao Vuông). Xoay quanh danh chiến hạ này là phần lớn truyện nhắc dân gian rực rỡ nhằm giải thích nguồn gốc địa danh cũng giống như lí giải một số trong những phong tục tập cửa hàng của bạn Khmer xưa. "Sự tích Ao Bà Om" là một trong truyền thuyết có quy trình lưu truyền rộng khắp không chỉ có ở Trà Vinh ở những tình thành có đông đồng bào Khmer sinh sống.

Bạn đang xem: Nơi duy nhất trong cả nước đào tạo ngành ngôn ngữ khmer

*


2. Nội dung

2.1. điều tra văn bạn dạng Sự tích Ao bà Om qua những các công trình xây dựng nghiên cứu

cửa hàng chúng tôi tiến hành khảo sát điều tra văn phiên bản sự tích Ao Bà Om bên trên những dự án công trình sưu khoảng văn học dân gian sau:

- Khoa Ngữ văn - Đại học phải Thơ (1997), Văn học dân gian Đồng bằng sông Cửu Long – NXB giáo dục.

- Nguyễn Hữu Hiếu – nam Kì ráng sự (1999) – NXB Đồng Tháp

- Chu Xuân Diên (chủ biên) (2002), Văn học dân gian Sóc Trăng – NXB tp Hồ Chí Minh.

Bản nói 1: Ngày xưa, tất cả một nhóm nam nhi và một nhóm phụ nữ thi nhau đào ao. Bà Om đứng vị trí số 1 phái nữ. Cả nhì phái đặt điều kiện với nhau: bên nào đại bại thì mặt đó phải cưới vị trí kia và giao ước đến lúc sao Mai mọc thì cuộc thi chám dứt. Cả nhị bên ban đầu đào ao. Phái nữ làm việc rất tích cực và lành mạnh trong khi quý ông ỷ sức mạnh nên làm việc bình thường, không gấp vã. Đến nữa đêm quá trình của bên phái phụ nữ sắp xong, bà Om mang đèn cột bên trên ngọn cây giả làm sao Mai. Phái mạnh tưởng trời đang sáng bèn về, khi thấu hiểu thì sẽ muộn. Mặt nam đành chịu đựng thua.

tự đó tất cả tục lệ người con trai phải đi cưới bạn con gái

Ao mặt phía nam giới đào còn cạn nên tới thời điểm này người ta vẫn thực hiện ruộng. Còn ao bên cô gái đào thì rước tên bà Om đặt mang lại ao. Thời điểm đầu, ao không xong. Đêm ngủ, quần chúng vùng ở kề bên ao thấy các vị thần hiện hữu quở trách, bảo rằng phải sửa lại mang lại vuông.

sáng sủa ra, nhân dân làm đúng như lời thần méc nhau bảo. Ngày nay, cảnh ao bà om đó là kết quả của hội thi tài khi xưa và bởi vì vậy, bạn ta có cách gọi khác là ao Vuông.

*

Bản nói 2: Xưa kia, tất cả một vị hoàng tử thương hiệu là Pa-tu-ma-vông trấn nhậm vùng đất Trà Vinh hết sức độc đoán. Ông bắt dân chúng phải dâng gái đẹp cho ông ta, ai bất tuân sẽ ảnh hưởng trừng trị nặng. Ông ta còn bắt bọn bà yêu cầu đem lễ vật dụng đi cưới bầy ông. Một cô bé xinh đẹp đến thanh minh sự bực dọc với hoàng tử. Vị bị lôi kéo bởi vẻ đẹp nhất của cô gái nên hoàng tử cho mở một cuộc thi đào ao, bên đào chấm dứt trước sẽ win cuộc, được mặt thua đi cưới, để gia công "vừa lòng" bạn đẹp. Sau đó, đầy đủ chuyện ra mắt như truyện nói trên (bản nói 1).

*

Bản đề cập 3: Ngày xưa, ông Lũy cùng bà Om rất yêu thích nhau. Cuộc tình chuẩn bị tiến tới hôn nhân thì cả ông Lũy với bà Om đều không biết ai đề nghị đi hỏi cưới ai buộc phải cả hai thuộc giao hẹn thi lao động. Ông Lũy thay mặt phái nam, chỉ huy những người bầy ông. Bà Om thay mặt đại diện phái nữ, lãnh đạo những người đàn bà. Cả phía hai bên cùng giao hẹn cho lúc sao Mai mọc thì cuộc thi chấm dứt.

Bà Om nhận đào cái ao còn ông Lũy thì nhận đắp bé đê dài. Bên phía bà Om tích cực thao tác làm việc trong lúc phía ông Lũy ỷ mức độ mình, chỉ lo nhậu nhẹt. Khoảng chừng 12 tiếng đêm, phía bà Om ngay sát xong. Bà suy nghĩ ra một kế là thả lồng thường gió lên rất cao để xí gạt ông Lũy. Ông Lũy nhìn về phía đông thấy lồng đền rồng gió tưởng là sao Mai đang mọc nên bỏ qua công việc ra về…Bên phía bà Om nhờ cật lực thao tác làm việc nên cho lúc sao Mai mọc thì quá trình xong xuôi. Ông Lũy thua cuộc và đúng lời giao ước đề xuất đi cưới bà Om. Bắt đầu từ này mà có tục lệ người bọn ông đề xuất đi cưới người đàn bà. Hiện thời ao Bà Om vẫn còn. Trải qua nhiều thế hệ, nó được tu chỉnh lại và trở nên một win cảnh. Bờ lũy phương pháp ao Bà Om khoảng chừng 5km về phía tây là 1 trong những con mặt đường đắp dở đi về phía ông Chích là lốt tích còn lại của quá trình mà ông Lũy đã bỏ lỡ khi xưa. Ngày nay, quần chúng vùng này vẫn vận động và vận chuyển sản phẩm & hàng hóa trên con đường ấy.

*

Bản kể 4: Bà Om và ông Lũy ở với nhau đã tất cả một đứa con nhưng không biết đặt tên mang lại nó theo họ phụ thân hay họ người mẹ nên mới bày phương pháp thi nhau có tác dụng công việc: đào ao (do bà Om chỉ huy) và đắp lũy (do ông Lũy chỉ huy). Về sau, bà Om chiến thắng nên đứa con phải theo bọn họ mẹ. Đó là tục lệ của fan Khmer. Mãi cho đến khi thực dân Pháp xâm lược, theo đúng giấy tờ thủ tục hành chính, fan Khmer mới đề nghị theo chúng ta cha.

*

Bản đề cập 5: Vào thời Thủy Chân Lạp, nhà vua mang lại đào ao để công chúa tắm. Xung quanh ao, vào mùa mưa mọc rất nhiều rau tìm om (rau nhằm nấu canh chua). Từ đó đời này từ trần khác, nhân dân call đó là rau củ mò om và ao đó sau đây cũng điện thoại tư vấn là ao Bà Om. Mẫu ao Bà Om có từ đó và tên thường gọi là theo nghĩa trên. Cũng đều có người nhận định rằng chữ Bà Om là danh từ bỏ Pơ-ra-Âng (Prah Âng) tức là chùa Prah Âng phát âm trại ra thành Bà Om.

Bản nhắc 6: Ngày xưa, tất cả một hoàng tử thuộc em gái trấn nhậm vùng khu đất Trà Vinh xưa. Hoàng tử đóng dinh ngơi nghỉ Prasat, tức Sóc Trăng ngày nay, còn công chúa thì chọn khoảng tầm đất gần chùa Âng thời nay để ngừng chân. Do không kiếm được thiếu nữ vừa ý nhằm cưới, hoàng tử vẫn sang hỏi cưới em gái cơ mà bị công chúa cự tuyệt bởi trái luân thường. đàn bà cho bầy tớ đắp lũy hào quanh dinh thự để ngăn cách anh trai qua quấy rối. Nàng cũng cho đào ao đem nước ngọt sử dụng trong dinh cùng giao đến "tứ phụ nữ cận thần", bởi bà Om chỉ huy, canh gác bốn phía. Dân trong vùng tới lui rước nước, điện thoại tư vấn là ao Bà Om...

*

2.2. đầy đủ "mảnh vỡ" thần thoại qua các bản kể "sự tích Ao Bà Om"

truyền thuyết thần thoại là các câu chuyện truyền thống phản ánh ý niệm của con bạn thời cổ về nhân loại tự nhiên, buôn bản hội với chính bản thân bé người. Vào kho tàng thần thoại Việt Nam có tương đối nhiều tác phẩm tập trung giải thích xuất phát vũ trụ cùng tự nhiên. Ở hầu như tác phẩm ấy, hầu hết nhân thứ kiến tạo nên vũ trụ thường là phần lớn con fan khổng lồ, kì vĩ. Thần Trụ Trời lấy khu đất đá đắp cột phòng trời. Khi Trời Đất đã xa nhau, thần phá cột kháng Trời đi, nơi lấy khu đất đắp cột kháng trời biến hóa hồ, thành biển. địa điểm đất đá văng ra thì thành núi thành đồi. Vào các truyền thuyết thần thoại về thuở khai thiên lập địa của bé người, thông thường sẽ có sự mở ra đồng thời của một đôi bạn trẻ nam thần và bạn nữ thần. Sự ghép đôi này là rất thịnh hành trong thần thoại của những tộc người không những ở nước ta mà bám trên phạm vi toàn cố giới. đề nghị chăng, trong bắt đầu của lịch sử hào hùng nhân loại, khi nhưng nhận thức của con người còn nhiều hạn chế, quan tiền niệm về sự việc hoà hòa hợp âm - dương đã những bước đầu được con người nhận thức và vươn lên là tư tưởng đưa ra phối mọi hoạt động sáng tạo. Đó là ông Lộc Cộc – bà Tồ Cô, ông Đực - Mụ Cái, Ông Đùng –bà Đà, người vợ Oa – Tứ Tượng, Ông Chày – Bà Chày, ông Thu Tha – bà Thu Thiên, ông Chu Cún – bà Chu Cún...Các ông bà to đùng chung mức độ xây dựng, thu xếp lại vũ trụ. Đặc biệt, theo các tác mang Giáo trình văn học dân gian (NXB Đại học tập sư phạm Hà Nội), thì " tế bào típ phổ biến một trong những thần thoại này là tế bào típ thi tài"(<1>). Trong các các mẩu truyện ấy chúng tôi chú ý đến thần thoại Ông Đùng – Bà Đùng được tham khảo ở Hà Tĩnh. Truyện kể rằng: Thủa ấy, tất cả hai người lớn tưởng là Ông Đùng, Bà Đùng những lần giúp đỡ dân vào vùng. Ông Đùng cực kỳ thích bà Đùng nên một ngày đêm tinh mơ mang lại ngỏ ý. Bà Đùng nói trước khi gà gáy tương lai ông Đùng phải xếp được 100 ngọn núi thì bà Đùng đồng ý làm vợ. Vậy là ông Đùng 1 mình cặm cụi kéo núi xếp lại, ông thao tác làm việc quên cả ăn. Lúc xếp được 99 ngọn núi thì cũng lúc bà Đùng thức giấc dậy, thấy ông Đùng sẽ xếp núi phải đùa cho vui bằng vấn đề giả tiếng gà gáy. Ông Đùng đang di chuyển một ngọn núi về mang đến tròn 100 ngọn, đến mặt bờ bắc sông Lam nghe thấy con gà gáy tưởng thật, nên vùng lên phủi tay mà đi. Do này mà núi Hồng Lĩnh bao gồm 99 ngọn, còn một ngọn bị ông Đùng vứt lại chính là núi Quyết sinh sống bờ bắc sông Lam. Cũng bao gồm ông Đùng đã đào quặng sắt ở trong những ngọn núi đem đến làng Vân chàng và Trung Ương dạy mang lại dân làm cho nghề rèn - một nghề truyền thống lịch sử vẫn còn lại đến ngày nay.

có thể dễ dàng nhấn ra, trong thần thoại cổ xưa này, mô típ "thi tài" với mô típ mặt nam bị bên đàn bà "đánh lừa" là nhì mô típ chủ yếu yếu. Như vậy trong các 6 bản kể về việc tích Ao Bà Om mà công ty chúng tôi ghi nhận được qua các bài viết, công trình sưu trung bình văn học dân gian thì tế bào típ "thi tài" và mô típ bên nam bị bên thanh nữ "đánh lừa" xuất hiện trong bản kể 1, 2, 3, 4.

Mô típ

thần thoại cổ xưa Ông Đùng – Bà Đùng

thần thoại Ao Bà Om

Thi tài

Xếp núi

Đào Ao

Đánh lừa

Bên nàng giả tiếng kê gáy

Bên nữ treo đèn lên cao giả làm sao Mai

trường hợp trong thần thoại Ông Đùng – Bà Đùng tế bào típ "thi tài" với mô típ "đánh lừa" gắn thêm với việc trí tuệ sáng tạo sông núi, những việc làm kì vĩ (dời núi) thì mô típ "thi tài" với mô típ "đánh lừa" lại thêm với việc đào ao. Đây chính là dấu ấn địa phương đậm nét, người ở vùng gồm núi non kinh điển thì dời núi, tín đồ ở vùng đồng bằng thì đào ao giữ lại nước ship hàng trong nông nghiệp & trồng trọt bởi trong bước đầu tiên khai khẩn đất đai lập nghiệp, do đặc điểm cư trú, tín đồ Khmer sinh sống Trà Vinh say đắm ở trên những giồng cat để trồng hoa màu, nên nhu yếu đào ao đem nước ngọt để sinh hoạt, giao hàng tưới tiêu vào nông nghiệp đã trở thành một nhu yếu vô thuộc thiết yếu: "Ở quanh vùng Trà Vinh (tỉnh Cửu Long), fan Khmer cư trú trên những giồng, khai thác những vùng đất thấp phía trước với sau giồng, từng bước biến chúng thành đồng ruộng" (<2>). Như thế bạn cũng có thể nhận thấy từ truyền thuyết Ông Đùng – Bà Đùng đến truyền thuyết Ao Bà Om là việc chuyển dịch khổng lồ từ hành động kì vĩ sáng chế tự nhiên (Dời núi) của các nhân thần mang đến những hành động gắn chặt mang lại đời sinh sống lao cồn sản xuất hàng ngày của con người thế gian (Đào ao chứa nước ngọt).

cũng cần nói thêm mô típ "thi tài" với mô típ "đánh lừa" vào Sự tích Ao Bà Om với đậm dấu truyện cổ của Campuchia. Theo Vũ Tuyết Loan, Nguyễn Tấn Đắc (biên soạn), Nguyễn Tấn Đắc reviews (1986), tuyển tập Văn học Campuchia, bên xuất bạn dạng Văn học, tp hà nội thì làm việc Campuchia có truyện "Sự tích núi bầy ông cùng núi bọn bà" (hay tục bọn ông cưới vợ). Nội dung mẩu chuyện xoay quanh việc nữ hoàng Srey Actya đã chủ động đi cưới ông xã và hình thành nên tục lệ lũ bà đi cưới bầy ông. Sau khoản thời gian nữ hoàng băng hà, phần lớn phụ nữ không mong mỏi giữ tục lệ ấy. Bọn họ đã chuyển ra điều kiện thi tài với bầy ông: mỗi mặt cùng đắp một ngọn núi từ cơ hội mặt trời lặn mang đến sao hôm mọc. Phe như thế nào thua nên giữ nhiệm vụ "đi cưới" phe thắng. Nửa đêm, hai bên đều đắp được hai ngọn núi ngang nhau. Sợ thất bại cuộc, bên người vợ đã suy nghĩ ra kế treo lồng đèn lên cao giả làm sao hôm. Thấy sao mai mọc, bọn đàn ông kéo về bên ngủ. Gà gáy sáng, bầy đàn ông thức dậy ra xem núi, thấy núi của mình thấp hơn núi của phe lũ bà thì họ bắt đầu biết mình bị lừa. Trường đoản cú đó đàn ông buộc phải đi cưới bọn bà. Hai ngọn núi ấy vẫn tồn tại ở làng Auprin, quận Prey Chor, tỉnh giấc Kompong Chàm. Ngọn núi cao thương hiệu là Phnom Xrey (núi Đàn Bà), ngọn núi thấp rộng tên là Phnom Prôs (núi Đàn Ông)

mô típ

Sự tích núi lũ ông cùng núi đàn bà" (hay tục lũ ông cưới vợ)

thần thoại cổ xưa Ao Bà Om

Thi tài

Đắp núi

Đào Ao

Đánh lừa

Bên con gái treo đèn lên rất cao giả làm thế nào Mai

Bên con gái treo đèn lên rất cao giả làm sao Mai

Chức năng: giải thích tên gọi địa danh và phong tái giá nhân

Sự tích Ao Bà Om là truyền thuyết có khá nhiều chức năng. Ngoài công dụng giải thích địa danh, truyện còn phản nghịch ánh công dụng giải ưng ý phong tục tương quan đến hôn nhân gia đình của người Khmer. Qua mô típ thi tài ta thấy rõ tục cưới hỏi của tín đồ Khmer Nam bộ : nam giới cưới nữ. Đây là vấn đề mang tính văn hóa lịch sử dân tộc rất lâu lăm được truyện cổ lưu lại và được quần chúng. # thực hiện. Trước hết, rất cần phải thấy rằng, trong trình độ trở nên tân tiến chung của những tộc người, các hình thái ý thức thôn hội bao gồm sự chênh lệch nhau và không trùng khớp nhau. Chính sách mẫu hệ Khmer đối với tộc bạn Kinh, Hoa bên trên cùng địa phận cư trú đưa sang chính sách phụ hệ lừ đừ hơn. Cách đây không lâu người thanh nữ giữ vai trò dữ thế chủ động trong bài toán cưới sinh, bạn nữ phải đi cưới nam. Chủ yếu trong dân gian với bài toán nhìn thấy sự "bất thích hợp lí" đã tổ chức triển khai cuộc thi để rồi cuối cùng lũ ông bắt buộc đi cưới lũ bà mà fan đứng đầu tổ chức triển khai cuộc thi là 1 trong nhóm phụ nữ. Như thế rất có thể thấy đó là sự vận động và di chuyển ý thức hệ chủng loại quyền lịch sự ý thực hệ phụ quyền được dân gian thể hiện tấp nập qua mô típ "thi tài" mà những tác giả của giáo trình Văn học dân gian vn đã từng đề cập:"Thần thoại cổ đã từng có lần phản ánh những biến động của xóm hội từ chế độ mẫu hệ sang chế đụng phụ hệ"<3>. Mặc dù nhiên chúng ta có thể nhận thấy ý thực hệ mẫu mã quyền tại chỗ này còn rất táo bạo thể hiện nay qua tế bào típ "đánh lừa" cùng phần chiến hạ nghiêng về người thiếu phụ Khmer tài trí. Bên cạnh đó có thể thấy thêm, việc lý giải phong tục cưới hỏi, ở bạn dạng kể 4 mô típ thi tài còn góp thêm phần giải ưng ý tập quán con nên theo họ bà bầu của bạn Khmer xưa qua chi tiết Ông Lũy với Bà Om thi tài để ra quyết định xem con đề nghị theo chúng ta ai. Về sau, bà Om win nên đứa con phải theo bọn họ mẹ. Đây cũng là chi tiết thể hiện dấu ấn chủng loại quyền vào đời sống niềm tin của fan Khmer.

trong thần thoại họ còn bắt gặp những cụ thể phản ánh kí ức về 1 thời kì "quần cư tạp hôn", trong xã hội nguyên thủy. Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Tấn Đắc thì "thần thoại đại hồng thủy" là mô típ phổ biến trong số những câu chuyện về nguồn gốc loài người được ca ngợi lại tự cổ xưa. Đó là sau một trận hồng thủy gồm duyên cớ hoặc không duyên cớ, chủng loại người đã biết thành diệt sạch, trên thế gian còn trơ lại hai anh em hay hai chị em, một trai một gái. Tuy thuộc máu mủ, bọn họ vẫn cần thiết không lấy nhau. Và chính bản thân họ, hay con cháu họ, sẽ là hầu như "anh hùng văn hóa" mà phần đông công tích hiển hách là phần đông bước liên tiếp xây dựng cho trái đất đã tái sinh một nền văn hóa toàn vẹn, với các thế xử sự muôn đời chủng loại mực. Trong nội dung bài viết Nghiên cứu giúp truyện dân gian Đông nam Á (bằng motif và type), nhà nghiên cứu và phân tích Nguyễn Tấn Đắc đã khái quát type truyện lụt sống Đông nam Á với mọi mô típ đặc thù của nó<4>:

I. Lụt:

1. Vì xung đột Thần – tín đồ hoặc tín đồ – Người

2. Thần gây nên lụt để trả thù, trị tội bé người

II. Tín đồ sống sót

3. Loài vật hoặc Thần chịu ơn trả ơn báo tin.

4. Cặp Anh trai – Em gái may mắn sống sót.

5. Dùng quả bầu, khúc gỗ, dòng giường, cối giã, chiếc trống...để né lụt

III. Tái sản xuất loài người sinh ra những dân tộc:

6. Điều kiện chứng minh việc mang nhau là vớ yếu

7. Thành thân trái thường với không trường đoản cú nguyện (Anh trai mang em gái)

8. Sinh nở kì dị: trái Bầu, chậc máu, cục thịt

9. Các vật đó trở thành người

Đối chiếu với bản kể (6), bọn họ nhận thấy tại chỗ này có tế bào típ "Hôn phối trái thường và không từ bỏ nguyện (Anh trai đem em gái)" vẫn hay thấy trong số những thần thoại phân tích và lý giải sự có mặt loài người, nhưng tại chỗ này em gái đã nhất quyết cự xuất xắc vì nhận định rằng "trái luân thường" và sự kiên quyết ấy vẫn được diễn đạt qua cụ thể "Nàng cho quân lính đắp lũy hào quanh dinh thự để ngăn cách anh trai qua quấy rối". Như vậy tuy vậy truyện còn lưu lại lại đầy đủ dấu lốt của thần thoại, tuy vậy qua qua những chi tiết vừa nêu rất có thể thấy sự trở nên tân tiến cao trong nhận thức về sự việc hôn nhân, đó là việc chuyển tự quần hôn sang hôn nhân đối ngẫu.

Bên cạnh đó cụ thể "Nàng cũng cho đào ao mang nước ngọt dùng trong dinh" (bản kể 6) và cụ thể "Vào thời Thủy Chân Lạp, công ty vua mang lại đào ao để công chúa tắm" (bản kể 5) lại lắp chặt với hiện thực cuộc sống của tín đồ dân Khmer ở vùng khu đất mới. Bởi do điểm sáng định cư trên phần đa giồng cát, thay nên nhu cầu có nước ngọt nhằm sinh hoạt, ship hàng nông nghiệp vẫn trở cần vô cùng cấp cho thiết so với người Khmer xưa. Đồng thời qua chi tiết "Nàng cũng mang đến đào ao đem nước ngọt cần sử dụng trong dinh và giao đến "tứ chị em cận thần", vày bà Om chỉ huy, canh gác tứ phía. Dân vào vùng tới lui đem nước, call là ao Bà Om...", họ còn nhận ra người Khmer ở Trà Vinh khôn cùng trân quý mối cung cấp nước ngọt mà họ đã dày công kiến thiết qua công trình Ao Bà Om.

Xem thêm: Ý Nghĩa Hoa Bỉ Ngạn Wiki - Tìm Hiểu Truyền Thuyết Hoa Bỉ Ngạn

3. Kết luận

với sự phong phú và đa dạng của những dị bản và phần đa môtíp mang color thần thoại đã đóng góp phần tạo cần những đặc trưng nghệ thuật đặc sắc cho những truyền thuyết về sự tích Ao Bà Om. Chúng tôi nghĩ rằng đây chính là chất keo gắn kết bền chặt những thần thoại cổ xưa này với đời sống văn hóa truyền thống của người Khmer làm việc Trà Vinh dành riêng và người Khmer Nam bộ nói chung.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Chu Xuân Diên (chủ biên) (2002), Văn học dân gian Sóc Trăng – NXB tp Hồ Chí Minh.Bùi khỏe khoắn Nhị (chủ biên) (2002), hồ Quốc Hùng, Nguyễn Thị Ngọc Điệp - Văn học dân gian những dự án công trình nghiên cứu, NXB Giáo dụcKhoa Ngữ văn - Đại học buộc phải Thơ (1997), Văn học dân gian Đồng bởi sông Cửu Long – NXB giáo dục.Phạm Thu Yến (chủ biên), Lê Trường vạc – Nguyễn Bích Hà (2008), Giáo trình văn học dân gian – NXB Đại học sư phạm Hà NộiPhạm Thu Yến (2014), Phân tích công trình văn học tập dân gian theo đặc thù thể loại– NXB Đại học giang sơn Hà Nội